Aangevallen moleculen worden zelf vrije radicalen, die weer met andere moleculen reageren.

Onze lichaamscellen hebben zuurstof nodig om energie te kunnen produceren. Als bijproducten van de verbrandingsprocessen ontstaan daarbij allerlei zuurstofverbindingen, waarvan sommige zogenaamde vrije radicalen zijn.

Naarmate het lichaam meer energie produceert – bijvoorbeeld bij sporten of in geval van stress - neemt ook het aantal vrije radicalen toe. Bij ontstekingen als gevolg van ziekte ontstaan meer vrije radicalen. Vrije radicalen zijn hoogreactieve deeltjes. Zij dringen andere lichaamseigen verbindingen, zoals eiwitten, vetten en het erfelijk materiaal, binnen en nemen van deze intacte moleculen afzonderlijke elektronen af. Deze aangetaste moleculen worden zelf vrije radicalen die weer met andere moleculen reageren. Zo ontstaat als het ware een echte kettingreactie, met cumulatief negatieve invloeden.

Ook omgevingsinvloeden kunnen zulke reacties in het lichaam veroorzaken: uitlaatgassen, geneesmiddelen, chemicaliën (bijvoorbeeld oplosmiddelen), smog, sigarettenrook en alcohol, maar ook UV-straling worden met het ontstaan van vrije radicalen in verband gebracht.

De term vrije radicalen klinkt niet alleen agressief – ze zijn het nog ook

Sommige cellen in ons immuunsysteem gebruiken deze agressieve vrije radicalen als wapen tegen bacteriën en virussen. Bij ontstekingen en allergieën produceert het immuunsysteem een grotere hoeveelheid vrije radicalen. De werking van vrije radicalen is echter nogal ongericht en ze kunnen dan ook lichaamseigen weefsels beschadigen.

Een overdaad aan vrije radicalen betekent een concreet gevaar voor het lichaam. In dat geval spreekt men van oxidatieve stress.

Vrije radicalen worden medeverantwoordelijk gehouden voor vele – vooral chronische – ziektebeelden, zoals:

• Hart- en vaatziekten, bijvoorbeeld Arteriosclerose
• Kanker
• Diabetes mellitus en haar gevolgziekten
• Neurologische ziekten zoals Dementie en Parkinson
• Reumatische aandoeningen
• Grijze staar (cataract) en de ouderdomsziekte Maculadegeneratie
• Storingen van het immuunsysteem
• Ook het verouderingsproces van de lichaamscellen wordt voor een deel toegeschreven aan de werking van vrije radicalen

De werking van antioxydanten berust op het gegeven dat zij vrije radicalen neutraliseren door aan hen een elektron af te geven, zonder daarbij zelf een vrije radicaal te worden

... maar het heeft hulp van buitenaf nodig Het menselijk organisme beschikt over een uitgekiend afweersysteem tegen vrije radicalen, dat hoofdzakelijk op de werking van antioxydanten en antioxidatieve enzymen berust. Tot de belangrijkste antioxydanten behoren vitamine C en plantaardige stoffen als Carotenoïde. Vitamine C verricht vooral binnenin de cel zijn antioxidatieve werk, terwijl vitamine E en Carotenoïde de vrije radicalen al in het domein van het celmembraan vernietigen.